2.2.3 Openbare ruimte
Inleiding
De openbare ruimte is van iedereen en kent vele vormen van gebruik. Zelfs op dezelfde plek kunnen verschillende gebruikers een totaal andere beleving hebben en daarmee zeer uiteenlopende wensen hebben. Denk maar eens aan een plein wat in de avond en nacht wordt gebruikt om te parkeren en overdag ruimte biedt voor een weekmarkt. Op een andere manier kan er ook gekeken worden naar functies van de buitenruimte: een weg om over te rijden, maar ook om hemelwater over af te voeren naar een kolk of berm. Bovengrondse elementen zijn behoorlijk zichtbaar, maar ondergronds zijn er ook veel objecten waar de gemeente een rol in speelt. Veelal zijn we gericht op het menselijk gebruik van de openbare ruimte, maar de laatste jaren is er steeds meer aandacht voor 'andere' gebruikers van de openbare ruimte zoals: flora en fauna.
Een belangrijk instrument dat ingezet wordt om over de omgeving te communiceren is fixi, waarin op een laagdrempelige manier Meldingen Openbare Ruimte (MOR) kunnen worden gedaan bij de gemeente. Deze meldingen gebruiken we ook als sturingsinstrument voor het beheer van de openbare ruimte.
Leeswijzer
Een groot deel van deze paragraaf betreft 'regulier werk' vanuit met name een beheersmatige rol.
We kijken vanuit twee invalshoeken naar de openbare ruimte: de technische staat en de functionele staat. Vervolgens worden de doelen en acties beschreven.
Technische staat
Van oudsher gaat beheer met name over de technische staat van de assets in de leefomgeving. Veelal is de omgang met technische opgaven behoorlijk rechtlijnig, relatief eenvoudig meetbaar en deels voorspelbaar. Dit komt ook doordat assets over het algemeen een lange levensduur hebben, met uitschieters van wel honderd jaar. De kwaliteit van de leefomgeving zit met name in de afwegingen voor het beeld, wettelijke vereisten en tijdigheid van activiteiten. Zaken waar aan gedacht moet worden zijn bijvoorbeeld de staat van het asfalt, de groei van een boom, ruimte voor bekabeling onder de grond en veiligheid rondom speeltoestellen.
Er kan worden gedacht dat beheer van de openbare ruimte niet politiek gevoelig is: de technische staat is relatief eenvoudig meetbaar en een asset gaat immers ook vele jaren mee. Maar toch is dat niet zo. Zelfs voor het meer technische aspect van de leefomgeving is het gevoelig voor sentiment van diverse gebruikers. Dit komt doordat de leefomgeving als unieke eigenschap heeft dat er vele duizenden mensen tegelijkertijd gebruik van maken. Daarnaast wordt er veel eigenaarschap gevoeld door bewoners, omdat de assets van de leefomgeving heel tastbaar zijn. Dit maakt het voor een gemeente extra belangrijk om goed uit te dragen welke keuzes er worden gemaakt, en waarom en wanneer acties verwacht mogen worden.
Functionele staat
De technische staat van assets zegt niet alles, er moet ook steeds meer rekening worden gehouden met de functionaliteit van de leefomgeving. Deze functionaliteiten kunnen behoorlijk uiteenlopen, zelfs op dezelfde plek. Zo kan een plein door een marktkoopman anders worden ervaren dan door een bewoner, een automobilist of een fietser. De kwaliteit van de leefomgeving zit dan met name in de gebruikerswaarde, de afspraken tussen gebruikers en de tijdsgeest.
De functionele staat van de buitenruimte kan echter zeer fluctueren, afhankelijk van de standpunten van gebruikers en zaken die op dat moment aandacht vragen. Het spanningsveld dat kan ontstaan tussen technische - en functionele staat kan het werk van de gemeente uitdagend maken. Gezien hier veel uiteenlopende invalshoeken mogelijk zijn, op hetzelfde stukje leefomgeving, ligt hier een taak voor gemeenten om gewogen beslissingen te maken en deze uit te dragen.
Wat willen we bereiken?
Doel: | We bieden een schone, hele en veilige openbare ruimte voor nu en in de toekomst. Dit doen we door gewogen, overzichtelijk, efficiënt en doelmatig (GOED) beheer: gewogen, overzichtelijk, efficiënt en doelmatig. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
A1 | We evalueren wat de staat van de assetmanagement-, beleids- en beheerplannen is voor alle kapitaalgoederen in de openbare ruimte. |
A2 | We streven in 2026 naar het beschikbaar stellen van een jaarplanning van beheerprojecten op de website van de gemeente. |
A3 | We stellen een meerjarenprogramma op van alle onderhoudsactiviteiten in de openbare ruimte. |
A4 | Waar mogelijk worden onderhoudsactiviteiten gelijktijdig en integraal uitgevoerd. |
A5 | We zetten in op het verkrijgen van subsidies. |
A6 | We zoeken de samenwerking met gebruikers van de buitenruimte actief op. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Omgaan met energietransitie en ruimte voor innovatie in de ondergrond. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
B1 | In het proces van vergunningverlening zoeken we naar een optimale aanpak en samenvoeging van activiteiten in de ondergrond. Hierin werken we samen met vergunningaanvragers en partners in de fysieke leefomgeving zoals nutsbedrijven. |
B2 | We bieden ruimte aan de uitrol van glasvezel en nieuwe netwerkverbindingen, maar zijn scherp op de staat van onze kapitaalgoederen na door derden uitgevoerde werkzaamheden. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Een functionerend rioolstelsel en aanpak van waterproblematiek. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
C1 | Centrumvisie Teylingen: De herontwikkeling en herinrichting van de centra in Teylingen biedt kansen om onderhoud aan en vervangingen van riolering uit te voeren, hemelwater af te koppelen en te combineren met een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. In samenwerking met het programmateam wordt gekeken in hoeverre een en ander inpasbaar is in het boven- en ondergrondse ontwerp, evenals wat binnen de beschikbare middelen ook uitvoerbaar is. |
C2 | De omgeving Lindenlaan en Platanenlaan is een bekend locatie van wateroverlast. In navolging op een onderzoek naar mogelijke maatregelen in de riolering, de inrichting van de openbare ruimte en het watersysteem wordt een ontwerp voor een hemelwaterrioolstelsel opgesteld. Aan de hand daarvan wordt in 2026 een projectopdracht opgesteld voor als eerste de Lindenlaan, in samenwerking met de asset Wegen vanuit hun onderhoudsopgave. |
C3 | Het rioolstelsel aan de zuid-oostzijde van de Kagerplassen (omgeving Vennemeer, Sweilandpolder en Boekhorsterweg) loost op het rioolstelsel van de gemeente Kaag en Braassem. Vanwege de druk die dit op de capaciteit van hun rioolstelsel geeft loopt in samenwerking met gemeente Kaag en Braassem een onderzoek naar de hoeveelheid afvalwater dat wordt afgevoerd, het functioneren van beide rioolstelsels en de mogelijke verbeteringen. |
C4 | Bij zware regenval vinden overstorten plaats vanuit het gemaal nabij Auto Cors. We onderzoeken de capaciteit en het functioneren van het rioolstelsel, evenals het lozingsgedrag van de diverse percelen. |
C5 | We maken een plan om hemelwaterafvoer af te koppelen en een gescheiden rioolstelsel te maken. Dit geeft voor de komende jaren per straat inzicht in de benodigde diameter hemelwaterafvoer. Dat geeft direct input voor onderhoudsprojecten, herinrichting of bij ontwikkeling van woningbouw. Hiermee krijgen we meer zicht op de daartoe benodigde investeringen in de komende decennia. |
C6 | We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde Programma Water- en Klimaatadaptatie. In 2024 zijn alle beschoeiingen gedigitaliseerd, hiermee kunnen we de stukken voor de uitvraag (aanbesteding) voltooien voor een meerjarige uitvoeringsplanning. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Een wegenstelsel dat past bij de wensen van gebruikers. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
D1 | We stellen een nieuw beleidsplan Wegen op. |
D2 | We geven uitvoering aan de meerjarenprogrammering onderhoud wegen , waarbij we het uitvoeringsprogramma mobiliteit meewegen. Daarnaast stemmen we af tussen diverse andere eigenaren van wegen en hun activiteiten (provincie en Rijk). |
D3 | In samenwerking met Lisse en Hillegom doen we een pilot met de toepassing van diverse waterdoorlatende verharding. |
D4 | We voeren het beheerplan Civiele Kunstwerken 2024-2028 uit, zoals dat in mei 2024 is vastgesteld door het college. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Sterk wijkgroen in de dorpen. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
E1 | Wij geven uitvoering aan het Groenbeheerplan. In de uitvoering wordt expliciet rekening gehouden met actuele maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, het versterken van biodiversiteit, het tegengaan van hittestress en het bevorderen van participatie. Daarbij wordt tevens gestuurd op de beschikbare financiële middelen. |
E2 | Het uitvoeringsprogramma Vergroening Teylingen wordt voortgezet. In 2025 zijn extra bomen aangeplant in Warmond; in 2026 ligt de focus op Sassenheim. Hierbij worden bewoners actief betrokken bij de inrichting en keuzes, om zo draagvlak en betrokkenheid te vergroten. De maatregelen dragen bij aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en een aantrekkelijker leefomgeving. |
E3 | We zetten in op het vergroten van het kroonvolume. Dit doen we door het plaatsen van de juiste boom op de juiste plek, waarbij we zowel boven- als ondergronds ruimte geven aan de boom om het kroonvolume te laten toenemen. Hiermee leveren we een meetbare bijdrage aan maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefkwaliteit. Grotere kronen zorgen voor verkoeling, waterregulatie, luchtzuivering en bieden meer ecologische waarde. Dit maakt het kroonvolume een effectievere indicator voor de structurele bijdrage van groen dan het aantal bomen alleen. |
E4 | Waar mogelijk wordt het groenareaal in de openbare ruimte uitgebreid, onder meer door het vergroenen van speelplekken en het vervangen van overbodige verharding door beplanting en bomen. Deze werkzaamheden worden zoveel mogelijk geïntegreerd met projecten binnen andere beheerdisciplines, zoals wegen, riolering en spelen. Door deze samenhangende aanpak worden uitvoeringsmomenten optimaal benut, overlast voor bewoners geminimaliseerd en kosten bespaard. De maatregelen leveren tegelijkertijd een bijdrage aan klimaatadaptatie, versterken de biodiversiteit en bevorderen een aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving |
E5 | We breiden het ecologisch beheer en onderhoud verder uit, met behoud van het huidige kwaliteitsniveau. Daarbij zetten we in op het vergroten van de ecologische waarde van bermen, plantsoenen en graslanden, onder meer door gefaseerd maaibeheer, natuurlijker inrichting en het stimuleren van inheemse beplanting. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Een veilig en prettig verlichte openbare ruimte. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
F1 | We zetten in op verdere verduurzaming van de openbare verlichting door de verlichting, binnen de kaders van veiligheid en leefbaarheid, te dimmen daar waar en wanneer dan kan. |
F2 | We zorgen voor een nieuw onderhoudscontract openbare verlichting in samenwerking met Noordwijk en Katwijk. |
F3 | Ten behoeve van het verhogen van de veiligheid zetten we in op het verlichten en het verbeteren van de verlichting op vrijliggende voetgangersoversteekplaatsen. |
at willen we bereiken?
Doel: | Een openbare ruimte waar het prettig verblijven en recreëren is. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
G1 | We maken een inventarisatie van alle objecten in de buitenruimte en stellen (nieuwe) beheerplannen op. Te denken valt aan: beeldende kunstwerken, watertappunten, bankjes, informatieborden, etc. |
G2 | We herijken het beleidsplan spelen en stellen een beheerplan vast voor sport- en spelobjecten in de buitenruimte. |
Wat willen we bereiken?
Doel: | Een schone leefomgeving en goede omgang met grondstoffen. |
|---|
Wat gaan we daarvoor doen?
Activiteit | Activiteit omschrijving |
|---|---|
H1 | We stellen een assetmanagement- en beleidsplan voor afval vast. Daarbij zien we afval als bron van grondstoffen in een zo circulair mogelijke economie. |
H2 | We stellen uitgangspunten vast voor de omgang met vrijwilligers in de aanpak van (zwerf-)afval. |
H3 | We dragen zorg voor educatie over afval cq. grondstoffen. |
H4 | We bereiden een aan-/uitbesteding voor, voor de omgang met afval in gemeente Teylingen. Dit wil zeggen: het ophalen van huishoudelijk afval, het legen van openbare prullenbakken en eventueel de bedrijfsvoering van de milieustraat. |
Hoe gaan we dit meten?
We vinden we het belangrijk om meldingen in de openbare ruimte te behandelen en we streven daarbij naar een zo’n volledig mogelijke afhandeling. Binnen onze gemeente worden meldingen openbare ruimte aangemaakt en geregistreerd met de tool Fixi. Via dit systeem komen de meldingen binnen bij de organisatie, waarna vervolgens gehandeld kan worden om deze meldingen op te lossen.
Samenwerkingspartners
Verbonden partijen | Overige samenwerkingspartners |
|---|---|
Meerlanden |
Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.
